Aditya Hridayam

Stotram Surya

Sanskrit Text

॥ श्री आदित्यहृदयम् ॥ ॥ धर्मो रक्षति रक्षितः ॥ ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्। रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्॥ १॥ दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्। उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवान् ऋषिः॥ २॥ राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्। येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि॥ ३॥ आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहं जपेन्नित्यं अक्षय्यं परमं शिवम्॥ ४॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनं आयुर्वर्धनमुत्तमम्॥ ५॥ रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्। पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्॥ ६॥ सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः। एष देवासुरगणान् लोकान् पाति गभस्तिभिः॥ ७॥ एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः। महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः॥ ८॥ पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः। वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः॥ ९॥ आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्। सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः॥ १०॥ हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्। तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान्॥ ११॥ हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः। अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः॥ १२॥ व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः। घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः॥ १३॥ आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः। कविर्विश्वो महातेजाः रक्तः सर्वभवोद्भवः॥ १४॥ नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः। तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते॥ १५॥ नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः। ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः॥ १६॥ जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः। नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः॥ १७॥ नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः। नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः॥ १८॥ ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे। भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः॥ १९॥ तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः॥ २०॥ तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे॥ २१॥ नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः॥ २२॥ एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्॥ २३॥ वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः॥ २४॥ एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव॥ २५॥ पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि॥ २६॥ अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि। एवमुक्त्वा ततोऽगस्त्यो जगाम च यथागतम्॥ २७॥ एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्॥ २८॥ आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्॥ २९॥ रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्॥ ३०॥ अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति॥ ३१॥ ॥ इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे आदित्यहृदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Transliteration

|| Shri Aditya Hridayam || || Dharmo Rakshati Rakshitah || Tato yuddha-parishrantam samare chintaya sthitam | Ravanam chagrato drishtva yuddhaya samupasthitam || 1 || Daivataischa samagamya drashtum abhyagato ranam | Upagamyabravid ramam agastyo bhagavan rishih || 2 || Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam | Yena sarvan arin vatsa samare vijayishyasi || 3 || Aditya-hridayam punyam sarva-shatru-vinashanam | Jayavaham japen nityam akshayam paramam shivam || 4 || Sarva-mangala-mangalyam sarva-papa-pranashanam | Chinta-shoka-prashamanam ayur-vardhanam uttamam || 5 || Rashmimantam samudyantam devasura-namaskritam | Pujayasva vivasvantam bhaskaram bhuvaneshvaram || 6 || Sarva-devatmako hyesha tejasvi rashmi-bhavanah | Esha devasura-ganan lokan pati gabhastibhih || 7 || Esha brahma cha vishnush cha shivah skandah prajapatih | Mahendro dhanadah kalo yamah somo hyapam patih || 8 || Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh | Vayur-vahnih praja-prana ritukarta prabhakarah || 9 || Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman | Suvarnasadrisho bhanur-hiranyareta divakarah || 10 || Haridashvah sahasrarchih saptasaptir-marichiman | Timironmathanah shambhus-tvashta martanda-amsuman || 11 || Hiranyagarbhah shishiras-tapano bhaskaro ravih | Agnigarbho'diteh putrah shankhah shishira-nashanah || 12 || Vyomanathas-tamobhedi rig-yajuh-sama-paragah | Ghana-vrishtir-apam mitro vindhya-vithi-plavangamah || 13 || Atapi mandali mrityuh pingalah sarva-tapanah | Kavir-vishvo maha-tejah raktah sarva-bhavodbhavah || 14 || Nakshatra-graha-taranam adhipo vishva-bhavanah | Tejasam api tejasvi dvadashatman namo'stu te || 15 || Namah purvaya giraye pashchimaya-adraye namah | Jyotirgananam pataye dinadhipataye namah || 16 || Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah | Namo namah sahasramso adityaya namo namah || 17 || Nama ugraya viraya sarangaya namo namah | Namah padma-prabodhaya martandaya namo namah || 18 || Brahmeshanachyuteshaya suryaya-aditya-varchase | Bhasvate sarva-bhakshaya raudraya vapushe namah || 19 || Tamoghhnaya himaghhnaya shatru-ghhnaya-amitatmane | Kritaghna-ghhnaya devaya jyotisham pataye namah || 20 || Tapta-chamika-rabhaya vahnaye vishva-karmane | Namastamo'bhini-ghhnaya ruchaye loka-sakshine || 21 || Nashayatyesha vai bhutam tad eva srijati prabhuh | Payatyesha tapatyesha varshatyesha gabhastibhih || 22 || Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah | Esha evagni-hotram cha phalam chaivagni-hotrinam || 23 || Vedash-cha kratavash-chaiva kratunam phalam eva cha | Yani krityani lokeshu sarva esha ravih prabhuh || 24 || Enam apatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha | Kirtayan purushah kashchin navasidati raghava || 25 || Pujayasvainam ekagro deva-devam jagat-patim | Etat tri-gunitam japtva yudheshu vijayishyasi || 26 || Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi | Evam uktva tato'gastyah jagama cha yatha-agatam || 27 || Etachchrutva mahatejah nashta-shoko'bhavat tada | Dharayamasa suprito raghavah prayatatmavan || 28 || Adityam prekshya japtva tu param harsham avaptavan | Trirachhamya shuchir-bhutva dhanur-adaya viryavan || 29 || Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat | Sarva-yatnena mahata vadhe tasya dhrito'bhavat || 30 || Atha raviravadan nirikshya ramam Muditamanah paramam prahrishyamanah | Nishichara-pati-sankshayam viditva Suragana-madhyagato vachastvareti || 31 || || Iti Shrimad Ramayana Valmikiye Adikavye Yuddha-kande Aditya-hridaya-stotram Sampurnam ||

Translation

Seeing Rama exhausted from battle, standing in thought, and Ravana approaching for combat, the divine sage Agastya came along with the gods to witness the battle and spoke to Rama: "O mighty-armed Rama! Listen to this eternal secret, by which you shall conquer all enemies in battle, my child. This Aditya Hridayam is most sacred, destroyer of all enemies, bestower of victory. Recite it always - it is imperishable and supremely auspicious. It is the most auspicious of all auspicious things, destroyer of all sins, remover of anxiety and grief, and the best enhancer of lifespan. Worship the rising Sun, resplendent with rays, saluted by gods and demons, Vivasvan, the brilliant one, lord of the worlds. He is indeed the essence of all gods, radiant and the source of rays. He protects the gods, demons, and all worlds with his rays. He is Brahma, Vishnu, Shiva, Skanda, and Prajapati. He is Indra, Kubera, Kala, Yama, Soma, and the lord of waters. He is the ancestors, the Vasus, the Sadhyas, the Ashwins, the Maruts, and Manu. He is Vayu, Agni, the life-breath, creator of seasons, and Prabhakara. Aditya, Savita, Surya, Khaga, Pusha, Gabhastiman, golden-like Bhanu, Hiranyareta, and Divakara. He has green horses, thousand rays, seven horses, Marichiman, destroyer of darkness, Shambhu, Tvashta, Martanda, and Anshuman. Hiranyagarbha, destroyer of cold, the heater, Bhaskara, Ravi, Agnigarbha, son of Aditi, Shankha, and destroyer of frost. Lord of the sky, piercer of darkness, master of Rig, Yajur and Sama Vedas, bringer of dense rain, friend of water, and traverser of Vindhya mountains. The heater, circular one, death, Pingala, all-heating, poet, universe, great brilliance, red-colored, and origin of all existence. Lord of stars, planets and constellations, nourisher of the universe, radiant among the radiant - O twelve-formed one, salutations to you! Salutations to the eastern mountain, salutations to the western mountain. Salutations to the lord of luminaries and the lord of the day. Salutations to victory, to auspicious victory, to the one with green horses. Salutations again and again to the thousand-rayed Aditya. Salutations to the fierce one, the valiant one, to Saranga. Salutations to the awakener of lotuses and to Martanda. To the lord of Brahma, Ishana and Achyuta, to Surya of solar radiance, to the luminous one, all-consuming, and of fierce form - salutations. Salutations to the destroyer of darkness, destroyer of cold, destroyer of enemies, of infinite self, destroyer of the ungrateful, divine lord of luminaries. To the one with the glow of molten gold, fiery, Vishwakarma, destroyer of darkness, radiant, and witness of the world - salutations. He destroys beings and He alone creates. He protects, heats, and causes rain with his rays. When all beings sleep, He remains awake. He is the Agnihotra sacrifice and the fruit of the Agnihotra performers. He is the Vedas, the sacrifices, and the fruit of sacrifices. All actions in the world - Ravi Prabhu is the lord of all. O Raghava! Whoever glorifies Him in calamity, distress, wilderness, or fear - that person never grieves. Worship Him with concentrated mind - the god of gods, lord of the universe. Having recited this thrice, you shall be victorious in battle. O mighty-armed one! At this very moment, you shall slay Ravana." Having said this, sage Agastya departed as he had come. Hearing this, the greatly radiant Raghava became free of sorrow and joyfully accepted the teaching. Looking at the Sun and reciting, he attained supreme joy. Sipping water thrice, becoming pure, the valorous one took up his bow. Seeing Ravana, with joyful heart he advanced for battle. With all effort, he became determined to slay him. Then the Sun god, looking at Rama with pleased mind, greatly delighted, knowing the destruction of the lord of night-wanderers, spoke from midst of the gods - "Make haste!" Thus ends the Aditya Hridaya Stotram from the Yuddha Kanda of Shrimad Ramayana composed by Valmiki.

Meaning

The Aditya Hridayam is the most sacred hymn dedicated to Lord Surya (the Sun God), contained in the Yuddha Kanda of Shrimad Ramayana. This stotra was given by Sage Agastya to Lord Rama just before his final battle with Ravana. The hymn describes various names, attributes and glory of the Sun God. Surya is described as the embodiment of all gods including Brahma, Vishnu, and Shiva. He is the cause of creation, preservation, and dissolution of the entire universe. "Hridayam" means "heart" or "essence" - signifying that this stotra reveals the very essence of Lord Surya. It is not merely a prayer but a profound philosophy of the solar principle.

Benefits

1. Sarvashatruvinashanam - Destroys all enemies 2. Jayavaham - Bestows victory 3. Sarvamangalamangalyam - Brings all auspiciousness 4. Sarvapapapranashanam - Destroys all sins 5. Chintashokaprashamanam - Removes anxiety and grief 6. Ayurvardhanam Uttamam - Enhances lifespan 7. Protection from calamities and fears 8. Grants confidence and courage 9. Health benefits - Sun worship improves physical and mental health 10. Spiritual progress - Meditation on Sun principle leads to self-realization Regular recitation at sunrise brings special benefits. The stotra should be chanted thrice for maximum effect.

Sanskrit Text

॥ श्री आदित्यहृदयम् ॥ ॥ धर्मो रक्षति रक्षितः ॥ ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्। रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्॥ १॥ दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्। उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवान् ऋषिः॥ २॥ राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्। येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि॥ ३॥ आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहं जपेन्नित्यं अक्षय्यं परमं शिवम्॥ ४॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनं आयुर्वर्धनमुत्तमम्॥ ५॥ रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्। पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्॥ ६॥ सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः। एष देवासुरगणान् लोकान् पाति गभस्तिभिः॥ ७॥ एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः। महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः॥ ८॥ पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः। वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः॥ ९॥ आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्। सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः॥ १०॥ हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्। तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान्॥ ११॥ हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः। अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः॥ १२॥ व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः। घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः॥ १३॥ आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः। कविर्विश्वो महातेजाः रक्तः सर्वभवोद्भवः॥ १४॥ नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः। तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते॥ १५॥ नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः। ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः॥ १६॥ जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः। नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः॥ १७॥ नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः। नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः॥ १८॥ ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे। भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः॥ १९॥ तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः॥ २०॥ तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे॥ २१॥ नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः॥ २२॥ एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्॥ २३॥ वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः॥ २४॥ एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव॥ २५॥ पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि॥ २६॥ अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि। एवमुक्त्वा ततोऽगस्त्यो जगाम च यथागतम्॥ २७॥ एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्॥ २८॥ आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्॥ २९॥ रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्॥ ३०॥ अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति॥ ३१॥ ॥ इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे आदित्यहृदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Translation

युद्ध से थके हुए और चिंता में खड़े श्रीराम को देखकर, जब रावण सामने युद्ध के लिए आ खड़ा हुआ, तब देवताओं के साथ युद्ध देखने आए भगवान अगस्त्य ऋषि ने श्रीराम से कहा - "हे महाबाहु राम! इस सनातन रहस्य को सुनो, जिससे तुम युद्ध में सभी शत्रुओं को जीत सकोगे। यह आदित्य हृदयम् परम पवित्र है, सभी शत्रुओं का नाश करने वाला है, विजय दिलाने वाला है। इसका नित्य जप करो, यह अक्षय और परम कल्याणकारी है। यह सब मंगलों का मंगल है, सब पापों का नाश करने वाला है, चिंता और शोक को दूर करने वाला है, और आयु बढ़ाने वाला है। किरणों से युक्त, उदय होते हुए, देवताओं और असुरों द्वारा नमस्कृत, भुवनों के स्वामी भास्कर की पूजा करो। सूर्य सभी देवताओं की आत्मा हैं, तेजस्वी और किरणों के स्रोत हैं। वे अपनी किरणों से देवताओं, असुरों और समस्त लोकों की रक्षा करते हैं। वे ही ब्रह्मा, विष्णु, शिव, स्कंद और प्रजापति हैं। वे ही इंद्र, कुबेर, काल, यम, सोम और जल के स्वामी हैं। वे ही पितर, वसु, साध्य, अश्विनी कुमार, मरुत और मनु हैं। वे ही वायु, अग्नि, प्राण और ऋतुओं के कर्ता प्रभाकर हैं। आदित्य, सविता, सूर्य, खग, पूषा, गभस्तिमान, स्वर्ण सदृश भानु, हिरण्यरेता और दिवाकर। हरित अश्वों वाले, सहस्र किरणों वाले, सात अश्वों वाले, मरीचिमान, अंधकार का नाश करने वाले, शंभु, त्वष्टा, मार्तण्ड और अंशुमान। हिरण्यगर्भ, शिशिर का नाशक, तपाने वाले, भास्कर, रवि, अग्निगर्भ, अदिति-पुत्र, शंख और शीत का नाश करने वाले। आकाश के स्वामी, अंधकार को भेदने वाले, ऋग्वेद, यजुर्वेद और सामवेद के पारंगत, घनी वर्षा करने वाले, जल के मित्र और विंध्याचल के पथ पर गमन करने वाले। तपाने वाले, मंडलाकार, मृत्यु, पिंगल, सर्वतापन, कवि, विश्व, महातेज, रक्तवर्ण और समस्त सृष्टि के उद्भव। नक्षत्रों, ग्रहों और तारों के स्वामी, विश्व के पालक, तेजस्वियों में भी तेजस्वी, हे द्वादशात्मन! आपको नमस्कार। पूर्व के पर्वत को नमस्कार, पश्चिम के पर्वत को नमस्कार। ज्योतियों के पति को और दिन के अधिपति को नमस्कार। जय को, जय और कल्याण को, हरित अश्वों वाले को नमस्कार। सहस्र किरणों वाले आदित्य को बार-बार नमस्कार। उग्र को, वीर को, सारंग को नमस्कार। कमल को प्रबुद्ध करने वाले और मार्तण्ड को नमस्कार। ब्रह्मा, ईशान और अच्युत के ईश्वर, आदित्य-तेज वाले सूर्य को, प्रकाशमान, सर्वभक्षी और रौद्र रूप वाले को नमस्कार। अंधकार का नाश करने वाले, हिम का नाश करने वाले, शत्रुओं का नाश करने वाले, अनंत आत्मा वाले, कृतघ्नों का नाश करने वाले देव और ज्योतियों के पति को नमस्कार। तपे हुए सुवर्ण की आभा वाले, अग्निमय, विश्वकर्मा, अंधकार का नाश करने वाले, कांतिमान और जगत के साक्षी को नमस्कार। वे ही प्राणियों का नाश करते हैं और वे ही सृजन करते हैं। वे ही पालन करते हैं, तपाते हैं और अपनी किरणों से वर्षा करते हैं। जब सभी प्राणी सोते हैं, तब भी वे जागते रहते हैं। वे ही अग्निहोत्र हैं और अग्निहोत्रियों का फल भी वे ही हैं। वेद और यज्ञ तथा यज्ञों का फल भी वे ही हैं। संसार में जो भी क्रियाएं होती हैं, उन सबके स्वामी रवि प्रभु हैं। हे राघव! जो भी पुरुष विपत्ति में, कठिनाई में, निर्जन वन में और भय में इनका कीर्तन करता है, वह कभी दुखी नहीं होता। एकाग्र मन से देवों के देव और जगत के पति की पूजा करो। इसे तीन बार जपकर तुम युद्धों में विजयी होगे। हे महाबाहु! इसी क्षण तुम रावण का वध करोगे।" ऐसा कहकर अगस्त्य ऋषि जैसे आए थे, वैसे ही चले गए। यह सुनकर महातेजस्वी राघव का शोक नष्ट हो गया और प्रसन्न मन से उन्होंने इसे धारण किया। सूर्य की ओर देखते हुए और जप करते हुए परम हर्ष को प्राप्त किया। तीन बार आचमन कर, पवित्र होकर, वीर्यवान राघव ने धनुष उठाया। रावण को देखकर प्रसन्न मन से युद्ध के लिए आगे बढ़े। सब प्रयत्नों से उसके वध के लिए दृढ़ संकल्प हो गए। तब सूर्य देव ने प्रसन्न मन से राम की ओर देखते हुए, निशाचर-पति के विनाश को जानकर, देवगणों के मध्य में रहते हुए कहा - "शीघ्र करो।" इस प्रकार श्रीमद्रामायण वाल्मीकीय आदिकाव्य के युद्धकाण्ड में आदित्यहृदय स्तोत्र पूर्ण हुआ।

Meaning

आदित्यहृदयम् सूर्य देवता की स्तुति का परम पवित्र स्तोत्र है जो श्रीमद्रामायण के युद्धकाण्ड में वर्णित है। यह स्तोत्र महर्षि अगस्त्य द्वारा भगवान श्रीराम को रावण के साथ अंतिम युद्ध से पूर्व प्रदान किया गया था। इस स्तोत्र में सूर्य देव के विभिन्न नाम, गुण और महिमा का वर्णन है। सूर्य को ब्रह्मा, विष्णु और शिव सहित सभी देवताओं का स्वरूप बताया गया है। वे समस्त सृष्टि के उद्भव, पालन और संहार के कारण हैं। "हृदयम्" का अर्थ है "हृदय" या "सार" - अर्थात् यह स्तोत्र सूर्य देव के सार को प्रकट करता है। यह न केवल एक स्तोत्र है, बल्कि सूर्य तत्व का गहन दर्शन है।

Benefits

१. सर्वशत्रुविनाशनम् - सभी शत्रुओं का नाश होता है २. जयावहम् - विजय प्राप्त होती है ३. सर्वमङ्गलमाङ्गल्यम् - सभी प्रकार का मंगल होता है ४. सर्वपापप्रणाशनम् - सभी पापों का नाश होता है ५. चिन्ताशोकप्रशमनम् - चिंता और शोक दूर होते हैं ६. आयुर्वर्धनमुत्तमम् - आयु की वृद्धि होती है ७. आपत्तियों और भय से रक्षा मिलती है ८. आत्मविश्वास और साहस की प्राप्ति होती है ९. स्वास्थ्य लाभ - सूर्य उपासना से शारीरिक और मानसिक स्वास्थ्य में सुधार १०. आध्यात्मिक उन्नति - सूर्य तत्व के ध्यान से आत्मज्ञान की प्राप्ति नियमित रूप से प्रातःकाल सूर्योदय के समय इस स्तोत्र का पाठ करने से विशेष लाभ होता है।

Sanskrit Text

॥ श्री आदित्यहृदयम् ॥ ॥ धर्मो रक्षति रक्षितः ॥ ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्। रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्॥ १॥ दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्। उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवान् ऋषिः॥ २॥ राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्। येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि॥ ३॥ आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहं जपेन्नित्यं अक्षय्यं परमं शिवम्॥ ४॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनं आयुर्वर्धनमुत्तमम्॥ ५॥ रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्। पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्॥ ६॥ सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः। एष देवासुरगणान् लोकान् पाति गभस्तिभिः॥ ७॥ एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः। महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः॥ ८॥ पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः। वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः॥ ९॥ आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्। सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः॥ १०॥ हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्। तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान्॥ ११॥ हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः। अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः॥ १२॥ व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः। घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः॥ १३॥ आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः। कविर्विश्वो महातेजाः रक्तः सर्वभवोद्भवः॥ १४॥ नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः। तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते॥ १५॥ नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः। ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः॥ १६॥ जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः। नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः॥ १७॥ नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः। नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः॥ १८॥ ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे। भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः॥ १९॥ तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः॥ २०॥ तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे॥ २१॥ नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः॥ २२॥ एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्॥ २३॥ वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः॥ २४॥ एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव॥ २५॥ पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि॥ २६॥ अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि। एवमुक्त्वा ततोऽगस्त्यो जगाम च यथागतम्॥ २७॥ एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्॥ २८॥ आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्॥ २९॥ रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्॥ ३०॥ अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति॥ ३१॥ ॥ इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे आदित्यहृदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Translation

एतत् स्तोत्रम् श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये युद्धकाण्डे वर्णितम्। अगस्त्यमुनिना श्रीरामाय रावणयुद्धात् पूर्वं प्रदत्तम्। सूर्यदेवस्य महिमा स्तुतिश्च अत्र वर्णिता।

Meaning

आदित्यहृदयम् सूर्यदेवस्य स्तुतिः। एतत् स्तोत्रं सर्वशत्रुविनाशनम्, जयावहम्, सर्वपापप्रणाशनम् च। अस्य पाठेन शत्रुनाशः, विजयप्राप्तिः, आयुर्वर्धनं च भवति।

Benefits

सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहम्। सर्वमङ्गलमाङ्गल्यम्। सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनम्। आयुर्वर्धनमुत्तमम्।

Sanskrit Text

॥ श्री आदित्यहृदयम् ॥ ॥ धर्मो रक्षति रक्षितः ॥ ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्। रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्॥ १॥ दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्। उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवान् ऋषिः॥ २॥ राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्। येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि॥ ३॥ आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहं जपेन्नित्यं अक्षय्यं परमं शिवम्॥ ४॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनं आयुर्वर्धनमुत्तमम्॥ ५॥ रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्। पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्॥ ६॥ सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः। एष देवासुरगणान् लोकान् पाति गभस्तिभिः॥ ७॥ एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः। महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः॥ ८॥ पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः। वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः॥ ९॥ आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्। सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः॥ १०॥ हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्। तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान्॥ ११॥ हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः। अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः॥ १२॥ व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः। घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः॥ १३॥ आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः। कविर्विश्वो महातेजाः रक्तः सर्वभवोद्भवः॥ १४॥ नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः। तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते॥ १५॥ नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः। ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः॥ १६॥ जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः। नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः॥ १७॥ नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः। नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः॥ १८॥ ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे। भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः॥ १९॥ तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः॥ २०॥ तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे॥ २१॥ नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः॥ २२॥ एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्॥ २३॥ वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः॥ २४॥ एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव॥ २५॥ पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि॥ २६॥ अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि। एवमुक्त्वा ततोऽगस्त्यो जगाम च यथागतम्॥ २७॥ एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्॥ २८॥ आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्॥ २९॥ रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्॥ ३०॥ अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति॥ ३१॥ ॥ इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे आदित्यहृदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Translation

இந்த ஸ்தோத்திரம் ஸ்ரீமத் ராமாயணத்தின் யுத்த காண்டத்தில் உள்ளது. ராவணனுடன் இறுதி யுத்தத்திற்கு முன் அகஸ்திய முனிவர் ஸ்ரீ ராமருக்கு இந்த மந்திரத்தை உபதேசித்தார். இந்த ஸ்தோத்திரம் சூரிய பகவானின் பல்வேறு நாமங்கள், குணங்கள் மற்றும் மகிமையை விவரிக்கிறது. சூரியன் பிரம்மா, விஷ்ணு, சிவன் உள்ளிட்ட அனைத்து தேவர்களின் வடிவமாக கூறப்படுகிறார்.

Meaning

ஆதித்ய ஹ்ருதயம் என்பது சூரிய பகவானுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட மிகவும் புனிதமான ஸ்தோத்திரமாகும். "ஹ்ருதயம்" என்றால் "இதயம்" அல்லது "சாரம்" என்று பொருள் - இந்த ஸ்தோத்திரம் சூரிய பகவானின் சாரத்தை வெளிப்படுத்துகிறது.

Benefits

1. அனைத்து எதிரிகளையும் அழிக்கும் 2. வெற்றியை அளிக்கும் 3. அனைத்து நன்மைகளையும் தரும் 4. அனைத்து பாவங்களையும் அழிக்கும் 5. கவலை மற்றும் துக்கத்தை நீக்கும் 6. ஆயுளை அதிகரிக்கும் 7. ஆபத்துகள் மற்றும் பயங்களிலிருந்து பாதுகாப்பு 8. தன்னம்பிக்கை மற்றும் தைரியம் அளிக்கும்
Mantra Details
Deity Surya
Type Stotram
Best Time Early morning at sunrise
Repetitions 3 times (Trigunitam)

Share This Sacred Mantra

Print or share this mantra with your family and friends to spread the divine blessings.